Achtergrond
Apinti een beknopte samenvatting
André Mosis
André Mosis
Apinti wordt onderscheiden in twee belangrijke vormen, met name anwanwi en kumanti 'pinti. Het anwanwi is de beleefdheidsvorm waarmee op een klassieke manier wordt gecommuniceerd. Apinti wordt gespeeld door ingewijde drummers die zowel met mensen als ook met de bovennatuurlijke wereld weten te communiceren. Het anwanwi heeft een complex karakter en een uitgebreider vocabulaire dan de kumantipinti. De aanhef in het anwanwi verschilt al naar gelang de context. Bij een begrafenis ritueel wordt een andere aanhef gebruikt dan bij de installatie van een dorpshoofd. De Apinti is een belangrijke non-verbale rituele taal binnen de Afro-Surinaamse gemeenschappen. De normen en waarden van de apinti zijn aan strenge regels gebonden. Bij de uitvoering is een grondige kennis van de regels vereist. Alleen ingewijde mannen worden aangewezen om het apinti ritueel te verrichten.Anikel Awagi, kenner van de Apinti vindt dat Apinti voor de religie van de Marrons netzo belangrijk is als het Latijn voor en het Arabisch in respectievelijk de Rooms-katholieke kerk en de Islam.
Bij officiële gelegenheden van religieus- of politiek karakter wordt de apinti gespeeld. Dergelijke gelegenheden zijn:
- de jaarwisseling
- opening van de bookode - puu baaka (beëindiging van de rouw periode)
- bij vertrek en aankomst van de Gaanman (het grootopperhoofd)
- de begrafenis van bepaalde personen
- tijdens de Gadu pee (religieuze bijeenkomsten)
- opening van belangrijke kuutu's, zoals de gaankuutu (volksvergadering)
- installatie van religieuze en politieke leiders
- De apinti wordt ook gespeeld om boodschappen van dorp tot dorp door te geven.
De rituele talen, de zogenaamde wenti tongo zijn te onderscheiden in de volgende categorieën:
-ampuku tongo
-kumanti tongo
-papatongo tongo
-luangu tongo
-yookawenti tongo
-apinti
Het verschil tussen apinti en de overige rituele talen is dat apinti via drumritmen vertolkt wordt en als zodanig wordt overgedragen. Apinti wordt dus "gespeeld" in de vorm van een uitvoering, waarbij twee specialisten betrokken zijn. De bespeler van de apinti en een tolk. De overige rituele talen worden verbaal overgedragen. Als iemand bezeten is door een wenti, spreekt die ook de taal van die wenti.
Apinti doon
De drum waarmee de apinti basiya officieel de boodschappen doorseint wordt apinti doon genoemd. De apinti doon is gemeenschapsbezit en wordt onderhouden door de apinti basiya (de bespeler van de drum), dit om te voorkomen dat de drum, wanneer deze direct nodig is, in goede staat beschikbaar moet zijn.
De apintiman die expert is in beide vormen van de apinti en één of meerdere personen opleidt wordt apinti basi genoemd. Het grootopperhoofd heeft meestal twee apinti basi in dienst. Deze worden apinti basiya genoemd. Er is verder geen verschil in bekwaamheid tussen de apinti basi en de apinti basiya. Zowel de apinti basi als de apinti basiya fungeren als een soort wandelend geheugen. De apinti basiya dient alle apinti nen (overgedragen code namen) van overleden dorpshoofd binnen zijn regio te kennen. Wanneer de Gaanman begeleid wordt naar een ander dorp, moet de apinti basyia bij het naderen van de dorpen, het dorpshoofd oproepen bij de apinti nen en hem voorhouden dat de Gaanman op reis gaat. Als de apinti basiya verzuimt dit te doen, ervaart het desbetreffende dorpshoofd het als een belediging aan zijn adres.
Het spelen van de apinti vergt een langdurige training en de overdracht vindt op systematische wijze en in fasen plaats. Apinti wordt overgedragen aan vergevorderde drummers met een uitgesproken goed gedrag.
KingbothoArtStudiOHaverschmidtstraat 96, 2522 VT Den Haag
Mobiel: 06 22379524
E-mail: kingbotho@hotmail | andremosis@lycos.nl